kapasite raporu nasıl düzenlenir?
ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ KAPASİTE RAPORU KRİTERLERİ
IV. KAPASİTE RAPORLARININ DÜZENLENMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR :
1. Formlar
1.1 Kapasite raporları; Birlikçe bastırılarak odalara gönderilen veya odalarca örneğine uygun hazırlanmış şekilde bilgisayarda yazılan A-4 ebadında formlara göre düzenlenir.
1.2 Kapasite raporları üç nüsha düzenlenir. Bir adedi firmaya verilmek üzere iki adedi Odaya gönderilir. Bir adedi de Birliğimizde taranarak imaj ve asıl nüsha olarak saklanır. Odalar firmaya asıl nüsha vermeyecek ise iki nüsha olarak düzenleyebilir. (B.Y.K. Kararı : 2005/89)
1.3 Kapasite raporlarının her nüshası; firma bilgilerinin olduğu tablo önde , Oda Onay Hanesi ile Birlik Onay Hanesi bulunan tablo (Tablo IV) en arkada , ek sayfalar da bu iki tablonun içinde bulunacak şekilde düzenlenir ve dağılmasını önleyecek şekilde nüshalar ayrı ayrı tel zımba ile tutturulur.
2.Eksperler
:
2.1 Kapasite raporunu düzenleyecek eksper heyeti, birisi üretim konusuyla ilgili mühendis, diğeri de odanın memuru raportör olmak şartıyla en az iki kişiden oluşur.
2. 2. Odalar gerekli gördüğü takdirde bu heyete bir mühendis ile meslek grubundan bir müşahit ilave edebilir.
2.3 Konuyla ilgili mühendis bulunamadığı veya işyerinin özelliğinden dolayı kapasite raporu düzenlenmesinde karşılaşılan zorluklar nedeniyle en yakın odalardan veya Birlikten eksper mühendis talep edebilir.
2.4 Odalarda eksper olarak görev yapan mühendislerin, odalarda istihdam edilmesi veya odanın yetkili kılması gerekir.
2.5 Kapasite raporlarını imalat konusuyla ilgili mühendisin tanzim etmesi esastır.
2.6 Firmalarda çalışan mühendisler, kendi çalıştıkları firmaların kapasite raporunun tanziminde eksper olarak görev yapamazlar.
3. Kiral
ık Makina ve Tesisat :
3.1 Kısmen veya tamamen kiralanmış makina ve tesisat için kira mukavelesinde belirtilen kira başlangıç ve bitiş tarihleri ile kimden veya hangi firmadan kiralandığı eksper heyetince tesbit edilir. Raporun makina ve tesisatın yazıldığı tablonunun (Tablo I ) hemen altına bu bilgi yazılır. Kira mukavelelerinin odalarda muhafaza edilmesi , Birliğe gönderilmemesi gerekir.
3.2 Makina ve tesisatın kira mukavelesi bir yıldan az olmayacaktır. Kira müddeti bir yıldan fazla üç yıldan az ise geçerlilik süresi kira mukavelesinin bitiş tarihi olacaktır.
3.3 Kapasite raporlarının bir yıldan az bir geçerlilik süresiyle onaylanmamaması esastır. Raporun düzenlenmesi ve onaylanması sırasındaki makul zaman kaybı dikkate alınarak bir yıldan az bir süre ile onaylanabilir. Ancak bu konudaki nihai karar Birliğe aittir.
3.4 Makina ve tesisatın kira süresi üç yıldan fazla ise kapasite raporunun Birlikçe onayından itibaren üç yıllık geçerlilik süresi verilir.
3.5 Arazi ve/veya bina kiralık ise bu durum geçerlilik süresini etkilemez. Böyle durumlarda kapasite raporunun “Sermaye Kıymetler Durumu “ tablosunda kiralık olan taşınmazlarla ilgili değer yazılmaz.
3.6 Makina ve tesisat için “ Finansal Kiralama ( Leasing) ” yapılmış ise (3.1.) ‘ e göre işlem yapılır.
4. Geçerlilik
Süresi:
4.1 Odalarca tanzim edilen kapasite raporları tanzim tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde incelenmek ve onaylanmak üzere Birliğe gönderilir. Birlik en geç bir ay içinde odalara bilgi verir.
4.2 Kapasite raporlarının geçerlilik süresi Birliğin tasdik tarihinden itibaren üç yıldır. Firmanın mağduriyetine sebebiyet vermemek için bu sürenin bitiminden önce kapasite raporunun yenilenmesine gereken titizlik gösterilmelidir.
4.3 Tanzim tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde tasdik edilmek üzere Birliğe gönderilmeyen kapasite raporlarının geçerlilik süresi raporun tarihi ile başlar. Ancak rapor tarihi ile Birliğe gelme tarihi arasındaki süre bir aydan fazla ise Birlik odadan ekspertizin yeniden yapılmasını talep edebilir.
4.4 Yazışmalarla süre kaybı halinde Birlik tasdik tarihi geçerlilik süresi başlangıcıdır.
5.Ön Kapasite
Raporları :
5.1 Ön kapasite raporu, tamamen yeni kurulmakta olan işletmeler için düzenlenir.
5.2 Ön kapasite yaptırmak belirli bir mükellefiyet olmayıp üyelerin taleplerine bağlıdır.
5.3 Ön kapasite tesbiti için odaya yapılacak talepte, işyerinin Odaya tescil ettirilmesi, binanın inşaatının tamamlanma aşamasında veya kiralanmış olması şarttır. Bu husus resmi vesikalarla belgelendirilmelidir. Bu vesikalar kiralamada mukavele, diğer hallerde arazi veya bina mülkiyetinin tapusu, inşaatta ise belediyeden, belediye hududları dışında ise ilgili mercilerden alınmış ruhsat ve tasdikli projedir.
5.4 Ayrıca, işyerinde su ve elektrik enerjisinin mevcut olması veya teminine dair ilgili kurumlarla mukavele yapılmış bulunması şarttır.
5.5 Ön kapasite talebinde yer alan makina ve tesisatın tamamı ithal yolu ile temin ediliyorsa; gayri kabili rücu (geri dönüşü olmayan) akreditifin açıldığının belgelendirilmesi.
5.6 Tamamı yurt içinden temin edilmiş olan makina ve tesisatın, talep sahibi üyenin Odaya tescil ettirilmiş işyerinde mevcut veya imalatçı firma ile sipariş anlaşmasının olması ve talep sahibi firma mülkiyetinde bulunduğunun belgelendirilmesi,
5.7 Makina ve tesisatın kısmen yurt dışından, kısmen de yurt içinden temin edilmesi halinde; yurt içinden temin olunanların imalatı tamamlayan makineler olması esastır. İthal makinalar için 5.5.Maddeki şartların sağlanması şarttır.
5.8 Bu raporların kapasite yönünden geçerlilik süresi (yukarıdaki şartlar geçerli olmak üzere) bir yıldır. Bu süre içinde kurulup çalışmaya başlamayan ve bu sebeple kati kapasitesini yaptırmamış olan tesislerin ön kapasiteleri iptal olunur.
5.9 Aynı tesis için ikinci bir ön kapasite tesbiti yapılamaz ve rapor tanzim edilemez.
5.10 Ön kapasite raporu düzenlenmesinde mevcut kriterlere uyularak kapasite hesapları yapılır ve kapasite raporu düzenlenir. Kriter mevcut değil ise kapasite hesapları fizibilite değerlerine göre veya tahmini üretim programına göre ve genel kapasite raporları tesbit kriterleri dahilinde yapılır.
5.11 Ön kapasite raporları düzenlenirken binanın, elektrik ve su bağlantılarının durumu, yerli makinaların montajına başlanması ve ithal makinalarla ilgili akreditif açılması durumlarıyla ilgili yukarıda maddelerde geçen açıklamalar dikkate alınarak, kapasite raporunun “Kapasite Hesabı” tablosunda hesaplardan önce bu açıklamaların mutlaka yazılması şarttır.
6. Geçici Kapasite
Raporları :
6.1 Ön Kapasite Raporu düzenlenmiş, ancak montajını bu süre içerisinde tamamlayamayan veya geçerli nedeni olan tesislere , tesisin son durumuna göre bir yıl süreli olmak üzere ve kapasite raporunda yıllık tüketim kapasitesi (Tablo IV ) bölümünün alt kısmına gerekçesi yazılmak koşuluyla geçici kapasite raporu düzenlenebilir.
6.2 Geçici kapasite raporları, kriteri hazırlık safhasında olanlar ile, işletmede üretimin aksamasına neden olacak makul bir sebebe dayanması halinde ve ilgili Odanın bu durumu bildirerek Birlikten talep etmesi halinde geçici olarak onaylanabilir. Ancak bu gibi hallerde kapasite raporunun ne kadar süre ile geçerli olduğu Birlikçe Tablo IV’ de belirtilir.
6.3 Bu süre belirtilmeyip sadece “geçici olarak onaylanmıştır“ ibaresini taşıyan kapasite raporları sadece bir yıl süre ile geçerlidir.
6.4 Bu sürelerin bitiminden önce kapasite raporlarının, raporu tanzim eden oda tarafından kati kapasite raporu haline dönüştürülmesi için yenilenmesi gerekir.
7. Serbest Bölgelerdeki Firmalara Kapasite Raporu Düzenlenmesi ( B.Y.K. Kararı : 2005/1130)
7.1 Serbest Bölgelerdeki yabancı firmalara, ilgili Sanayi Odaları tarafından üyelik şartı aranmaksızın, Dış Ticaret Müsteşarlık tarafından verilen faaliyet ruhsatı esas alınmak suretiyle kapasite raporu verilebilir.
V. KAPASİTE KRİTERLERİNİ UYGULAMA ESAS VE YÖNTEMLERİ :
Kapasite tesbiti yapılırken tesisin günde 8 saat, yılda 300 gün çalıştığı kabul edilir. Üretim kapasitesi ile ham ve yardımcı madde ihtiyaçları bu esasa göre hesaplanır.
Teknolojik sebeplerden ötürü kesintisiz çalışma zorunluluğu bulunan tesislerde, bu husus belirtilerek, günde 24 saat üzerinden kapasite tesbiti yapılır. (Örneğin; seramik fabrikaları, çimento fabrikaları, ark ocakları, cam fabrikaları, petrol rafinerileri, tuğla kiremit fabrikaları ile sentetik iplik ve sentetik elyaf fabrikalarında olduğu gibi.)
300 günün üzerinde çalışma zorunluğu olan bir kısım tesislerde (seramik, cam, çimento vb. gibi) bu zorunluluk belirtilerek kapasite tesbiti yapılabilir. Ancak bu tesislerin, tamir ve bakım için zorunlu duraklamaları da göz önüne alınmalıdır.
KAPASİTE TESBİT YÖNTEMLERİ:
1. Kapasite raporlarının tanziminde Kapasite Esasları Kitabında belirtilen esaslar ile Birlikçe yapılacak duyurularda belirtilen prensip, tarif , yöntem ve kriterlere uyulması şarttır.
2. Bu kitapta, kapasite tesbiti için kriter mevcut ise, bu kriterler dikkate alınarak üretim ham ve yardımcı madde kapasiteleri hesaplanır.
3.Tesbit edilmiş bir kriter mevcut değilse;
Üretimin çeşitli safhalarında ( bu safhalar genellikle hammadde hazırlama, şekillendirme, imalat, ambalajlama safhalarıdır) kronometre yöntemiyle darboğaz araştırması yapılarak kapasite tesbit edilir. Darboğaz araştırması yapılırken kapalı ve açık sahanın yükleme, boşaltma, hammadde ve mamul madde depolama işlemlerine elverişli olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.
İmalat belirli bir formüle göre cereyan ediyor ise, bu formül yardımıyla reaksiyon süresi nazarı dikkate alınarak kapasite hesabı yapılabilir.
Yukarıda belirtilen durumlara uymayan hallerde son yılın (şayet varsa son üç yılın) fiili üretim ve sarfiyatı esas alınır ve eksperin uygun bulduğu bir gelişme payı ilavesiyle bir tesbit yapılabilir. (Maden çıkartılması, tiner, neft gibi imalatlar, kağıt vb. kesim işlemleri) Ancak bu gelişme payı hiçbir zaman % 25’i geçmemelidir.
4. Fason iş yaptıran firmalara kapasite raporu düzenlenemez.
5. Aynı çatı altında birden fazla firmaya ait işyeri mevcut ise ve her biri için ayrı ayrı kapasite raporu düzenlenmesi talep edildiğinde, makina ve tesisatın bina içinde birden fazla işyeri olduğu görüntüsünü vermesi, muhasebe ve işci kayıtlarının farklı olmasına dikkat edilmesi gerekir.
6. Aynı firmanın farklı yerlerde işyerleri bulunduğu takdirde her biri için ayrı ayrı kapasite raporu düzenlenebilir. Ancak aynı üretimi tamamlayan farklı işyerleri varsa tek raporda birleştirilmesi gerekir.
7. Komple sınai tesislerin bir bölümünün kiraya verilmesi halinde, kiralayan firmalara veya taşeron firmalara kapasite raporu düzenlenemez. (Örnek : komple yağ tesisleri, un ve yem fabrikaları, çimento fabrikaları, vb.)
Seri İmalat Tanımı :
Seri halde yapılan üretim için tezgah ve yardımcı makinalar ile yeterli sayıda çalışan işçilerden oluşan bant sistemi veya planlanan üretime göre dizilmiş tezgah grubunun olması şartı ile, kapasite hesabı eksper tesbitleri de göz önüne alınarak seri üretim olarak hesaplanır.
Teknolojik Zorunluluk
:
İmalat durdurulduğu zaman, makina ve tesisatta büyük hasar meydana gelir ve işletmede büyük hammadde ve enerji kayıplarına neden olunursa, o işletmede teknolojik zorunluluk vardır. Bu nedenle imalat günde üç vardiya devam eder.
VI. KAPASİTE RAPORUNDA YER ALAN TERİMLERİN TANIMI VE ODALARCA DOLDURULMASI ESASLARI :
1. Odası : Kapasite raporunu tanzime yetkili Odanın ismi,
2. Sanayi Sicil No : Varsa Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca verilen Sanayi Sicil Numarası,
3. Ticaret Sicil No : Ticaret Sicil Memurluklarınca verilen numara,
4. Oda Sicil No : Odaların kendi bünyelerinde üyelerine verdikleri numara,
5. Ön kapasite raporları için büyük harflerle “ÖN” kelimesi kapasite raporu ibaresinin üst ortasına ve her sayfasına yazılır.
6. Rapor Tarihi : Kapasite raporunun tanzimi tarihi, Oda tarafından verilecek ,
7. Rapor No : Odanın kendi bünyesinde kapasite raporlarına verdiği sıra numarası,
8. Firma Ünvanı : Ticaret sicilinde tescil ve ilan edilen ünvan,
9. İş Yeri ve Büro Adresi: Firmanın işyeri ile büro olarak kullandığı yerin açık adresi (il, ilçe, mahalle, cadde, sokak, bina ve daire no’su veya ada ve parsel no’su vb.)
10. Telefon ve faks numaraları :Alan koduyla birlikte işyeri ve büro telefon ve telefaks numaraları yazılacak. Ayrıca e-mail ve internet adresi de yazılabilir.
11. Üretim Konusu : Firmanın ürettiği başlıca mamullerdir. (Tablo II’deki üretimleri kapsayan mamullerin genel adı),
12. İşyeri Durumu : Tesisin üzerine kurulduğu arazi sahası, kullanılan kapalı saha (katlar dahil) (M2) inşaatın tipi (çelik kontrüksiyon, betonarme, karkas v.b)ve mal sahibi veya kiracı olduğu,
13. Sermaye Kıymetler Durumu: Arazi ve bina ile makina ve tesisat değerleri, diğer sabit kıymetler ve döner sermaye, firmaların ilgili belge ve kayıtlarına göre beyan edecekleri değerler dikkate alınarak doldurulur.
Kiralık olan arazi ve bina ile makina ve tesisat değerleri yazılmayacaktır.
Tescilli sermaye firmanın Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilen sermayesidir.
Şahıs firmalarında tescilli sermaye beyan esası üzerinden alınır.
14. Personel Durumu :Firmanın Sosyal Sigortalar Kurumu’na verdiği prim bordrolarında yer alan mühendis, teknisyen, usta, işçi ve idari personelin ortalama sayısı, yeni kurulan tesislerde ekspertiz tarihindeki sigortalı personel sayısı, ön kapasite raporlarında ise, varsa fizibilite raporundaki işçi sayısı, yoksa eksper heyetince uygun görülecek sayı yazılır.
Çıraklık mukavelesi ile çırak çalıştıran iş yerlerindeki mukaveleli çırak adedi işçi sütununun altına ilave edilir. Bu çıraklar kapasiteye tesir eden hesaplamalarda dikkate alınmaz.
15. Yabancı Sermaye : Kapasite ile ilgili tesiste yabancı sermaye varsa ülkesi ve sermaye oranı belirtilir.
16. Gayri Maddi Hak : Gayri maddi haklardan herhangi birini kullanıyorsa o kutu işaretlenir ve sağ tarafa ülkesi yazılır.
17. Kalite Kontrol Cihazı, Labaratuvarı ve Arıtma Tesisi : Varsa kare işaretlenir.
18. Makina ve Tesisat (Tablo I): Tesiste mevcut makina ve teçhizatın ismi, teknik özellikleri ve kapasite hesaplanmasında esas alınan tüm bilgiler her makina ve teçhizat için ayrı ayrı belirtilecektir.
Şayet makina ve teçhizat bu sahifeye sığmazsa ek sahife kullanılabilir.
Kapasite Esasları kitabında puanlamayı gerektiren makina ve cihazlar için puanlar yazılır. Yerli veya ithal makinalar durumuna göre işaretlenir. Motor gücü, beygir gücü cinsinden (HP) yazılır. Motor gücünün dışında elektrik enerjisi ile çalışan bir cihaz mevcut ise (rezistans kaynak trafoları gibi) bunları da çektiği elektrik enerjisi KW cinsinden yazılır. Puanlar, motor güçleri ve çekilen enerji miktarları eksperler tarafından toplanarak toplam hanesine yazılacaktır.
Diğer taraftan tesiste mevcut kontrol labaratuvarı cihaz ve aletleri belirtilir.
Tesiste kiralanmış makina ve tesisat varsa Tablo I’in altına “Kiralanmış Makina ve Tesisat başlığı ilave edelir ve kiralama süresi sonu ve kiraya veren firmanın T.Sicil No’su ve ünvanı da açıklanır.
Kiraya veren firmanın geçerli kapasite raporu varsa ve kalan makina-tesisat ile üretime devam edebiliyorsa, kiraya verilen makina tesisat Tablo I’ den çıkarılarak yeni kapasite raporu düzenlenir. Veya kapasite raporunda kiraya verilen makina ve tesisatın üretimi ile ilgili bölümü içeren iptal yazısı gönderilir. Kapasite raporundaki diğer kısımlar geçerliliğini korur. Firmanın makina ve tesisatının tamamı kiraya verilmiş veya eldeki makina tesisat ile üretime devam edemeyecek durumda ise Oda kapasite raporunun iptali ile ilgili (Ek: 3) yazısını Birliğe gönderir.
19. Kapasite hesaplama tablosu (Tablo III): Firmaya ait kapasite raporunun hangi maksatla düzenlendiği; ön kapasite, ilk kapasite (oda ve ünvan değişikliği), yenileme (süre dolumu), Tevsi durumlarında kutular işaretlenir. Bu tabloda kapasite hesapları, kapasite esasları kitabında belirtilen yöntem ve kriterlere göre yapılmalıdır.
20. Üretilen Mallar (Tablo II) : Bu tabloya; üretilen malın ismi, özelliği miktarı ve birimleri Tablo III’deki hesaplamalar göz önünde tutularak genel tanımlardan kaçmak suretiyle ayrı ayrı yazılmalıdır.
21. Yıllık Tüketim Kapasitesi (Tablo IV) : Kapasite hesap tablosunda ve neticeleri gösterilmiş olan ana ve yardımcı tüketim maddeleri ile ambalaj maddelerinin cinsleri birimleri ve miktarları ayrı ayrı (rakamla ve yazıyla) yazılır. Ana ve yardımcı madde isimlerinin yazılmasında o maddelerin teknik isimlerinin yazılmasına dikkat edilmeli, marka ticari ve özel isimlerden kaçınmalıdır.
22. Eksper heyeti tarafından düzenlenen kapasite raporları Oda yetkililerince tetkik edilip, kaç sahifeden ibaret olduğu ve varsa o firmaya ait eski kapasite raporunun Birlikçe verilmiş onay tarihi ve no’su da yazılmak suretiyle “eski kapasite raporunu hükümsüz kılar” kısmı doldurulur. Oda onay hanesi, Oda mührü veya kaşesi ile mühürlenip imzalanır. İmza atanların mutlaka isim ve ünvanları yazılmalıdır.
23. Matbu kapasite raporlarına sahife ilavesi yapıldığı takdirde, her ilave sahifenin baş kısmına Odası ve firma ünvanı açık olarak yazılmalı ve bu ek sahifeler Oda mühürü veya kaşesi ile mühürlenmelidir.
24. Tanzim edilmiş olan bu kapasite raporlarına örneği ilişik sevk yazısı ile Oda tarafından Birliğe gönderilir. Birliğe gönderilecek kapasite raporlarında her firma için ayrı ayrı sevk yazısı düzenlenecektir. (EK. 1)
25. Kapasite raporları ile ilgili olarak Birliğimize yapılacak müracaatlarda Birliğin onay tarih ve numarası mutlaka belirtilecektir.
26. Kapasite raporları bilgisayarda veya daktiloda okunaklı bir şekilde doldurulması, eksperlerce raporlarda yapılan düzeltmelerin parafe edilerek mühürlenmesi gerekir.
27. Kapasite raporlarının onaylanması aşamasında Oda onayı aranacaktır. Fotokopilerin onayında ise Birlikçe onaylanmış nüshalardan çekilen fotokopiler “Aslının Aynı” kaşesi basılarak onaylanacaktır.
ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ KAPASİTE RAPORU UYGULAMA DETAYI
IV. KAPASİTE RAPORLARININ DÜZENLENMESİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR :
1. Formlar
1.1 Kapasite raporları; Birlikçe bastırılarak odalara gönderilen veya odalarca örneğine uygun hazırlanmış şekilde bilgisayarda yazılan A-4 ebadında formlara göre düzenlenir.
1.2 Kapasite raporları üç nüsha düzenlenir. Bir adedi firmaya verilmek üzere iki adedi Odaya gönderilir. Bir adedi de Birliğimizde taranarak imaj ve asıl nüsha olarak saklanır. Odalar firmaya asıl nüsha vermeyecek ise iki nüsha olarak düzenleyebilir. (B.Y.K. Kararı : 2005/89)
1.3 Kapasite raporlarının her nüshası; firma bilgilerinin olduğu tablo önde , Oda Onay Hanesi ile Birlik Onay Hanesi bulunan tablo (Tablo IV) en arkada , ek sayfalar da bu iki tablonun içinde bulunacak şekilde düzenlenir ve dağılmasını önleyecek şekilde nüshalar ayrı ayrı tel zımba ile tutturulur.
2.Eksperler
:
2.1 Kapasite raporunu düzenleyecek eksper heyeti, birisi üretim konusuyla ilgili mühendis, diğeri de odanın memuru raportör olmak şartıyla en az iki kişiden oluşur.
2. 2. Odalar gerekli gördüğü takdirde bu heyete bir mühendis ile meslek grubundan bir müşahit ilave edebilir.
2.3 Konuyla ilgili mühendis bulunamadığı veya işyerinin özelliğinden dolayı kapasite raporu düzenlenmesinde karşılaşılan zorluklar nedeniyle en yakın odalardan veya Birlikten eksper mühendis talep edebilir.
2.4 Odalarda eksper olarak görev yapan mühendislerin, odalarda istihdam edilmesi veya odanın yetkili kılması gerekir.
2.5 Kapasite raporlarını imalat konusuyla ilgili mühendisin tanzim etmesi esastır.
2.6 Firmalarda çalışan mühendisler, kendi çalıştıkları firmaların kapasite raporunun tanziminde eksper olarak görev yapamazlar.
3. Kiral
ık Makina ve Tesisat :
3.1 Kısmen veya tamamen kiralanmış makina ve tesisat için kira mukavelesinde belirtilen kira başlangıç ve bitiş tarihleri ile kimden veya hangi firmadan kiralandığı eksper heyetince tesbit edilir. Raporun makina ve tesisatın yazıldığı tablonunun (Tablo I ) hemen altına bu bilgi yazılır. Kira mukavelelerinin odalarda muhafaza edilmesi , Birliğe gönderilmemesi gerekir.
3.2 Makina ve tesisatın kira mukavelesi bir yıldan az olmayacaktır. Kira müddeti bir yıldan fazla üç yıldan az ise geçerlilik süresi kira mukavelesinin bitiş tarihi olacaktır.
3.3 Kapasite raporlarının bir yıldan az bir geçerlilik süresiyle onaylanmamaması esastır. Raporun düzenlenmesi ve onaylanması sırasındaki makul zaman kaybı dikkate alınarak bir yıldan az bir süre ile onaylanabilir. Ancak bu konudaki nihai karar Birliğe aittir.
3.4 Makina ve tesisatın kira süresi üç yıldan fazla ise kapasite raporunun Birlikçe onayından itibaren üç yıllık geçerlilik süresi verilir.
3.5 Arazi ve/veya bina kiralık ise bu durum geçerlilik süresini etkilemez. Böyle durumlarda kapasite raporunun “Sermaye Kıymetler Durumu “ tablosunda kiralık olan taşınmazlarla ilgili değer yazılmaz.
3.6 Makina ve tesisat için “ Finansal Kiralama ( Leasing) ” yapılmış ise (3.1.) ‘ e göre işlem yapılır.
4. Geçerlilik
Süresi:
4.1 Odalarca tanzim edilen kapasite raporları tanzim tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde incelenmek ve onaylanmak üzere Birliğe gönderilir. Birlik en geç bir ay içinde odalara bilgi verir.
4.2 Kapasite raporlarının geçerlilik süresi Birliğin tasdik tarihinden itibaren üç yıldır. Firmanın mağduriyetine sebebiyet vermemek için bu sürenin bitiminden önce kapasite raporunun yenilenmesine gereken titizlik gösterilmelidir.
4.3 Tanzim tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde tasdik edilmek üzere Birliğe gönderilmeyen kapasite raporlarının geçerlilik süresi raporun tarihi ile başlar. Ancak rapor tarihi ile Birliğe gelme tarihi arasındaki süre bir aydan fazla ise Birlik odadan ekspertizin yeniden yapılmasını talep edebilir.
4.4 Yazışmalarla süre kaybı halinde Birlik tasdik tarihi geçerlilik süresi başlangıcıdır.
5.Ön Kapasite
Raporları :
5.1 Ön kapasite raporu, tamamen yeni kurulmakta olan işletmeler için düzenlenir.
5.2 Ön kapasite yaptırmak belirli bir mükellefiyet olmayıp üyelerin taleplerine bağlıdır.
5.3 Ön kapasite tesbiti için odaya yapılacak talepte, işyerinin Odaya tescil ettirilmesi, binanın inşaatının tamamlanma aşamasında veya kiralanmış olması şarttır. Bu husus resmi vesikalarla belgelendirilmelidir. Bu vesikalar kiralamada mukavele, diğer hallerde arazi veya bina mülkiyetinin tapusu, inşaatta ise belediyeden, belediye hududları dışında ise ilgili mercilerden alınmış ruhsat ve tasdikli projedir.
5.4 Ayrıca, işyerinde su ve elektrik enerjisinin mevcut olması veya teminine dair ilgili kurumlarla mukavele yapılmış bulunması şarttır.
5.5 Ön kapasite talebinde yer alan makina ve tesisatın tamamı ithal yolu ile temin ediliyorsa; gayri kabili rücu (geri dönüşü olmayan) akreditifin açıldığının belgelendirilmesi.
5.6 Tamamı yurt içinden temin edilmiş olan makina ve tesisatın, talep sahibi üyenin Odaya tescil ettirilmiş işyerinde mevcut veya imalatçı firma ile sipariş anlaşmasının olması ve talep sahibi firma mülkiyetinde bulunduğunun belgelendirilmesi,
5.7 Makina ve tesisatın kısmen yurt dışından, kısmen de yurt içinden temin edilmesi halinde; yurt içinden temin olunanların imalatı tamamlayan makineler olması esastır. İthal makinalar için 5.5.Maddeki şartların sağlanması şarttır.
5.8 Bu raporların kapasite yönünden geçerlilik süresi (yukarıdaki şartlar geçerli olmak üzere) bir yıldır. Bu süre içinde kurulup çalışmaya başlamayan ve bu sebeple kati kapasitesini yaptırmamış olan tesislerin ön kapasiteleri iptal olunur.
5.9 Aynı tesis için ikinci bir ön kapasite tesbiti yapılamaz ve rapor tanzim edilemez.
5.10 Ön kapasite raporu düzenlenmesinde mevcut kriterlere uyularak kapasite hesapları yapılır ve kapasite raporu düzenlenir. Kriter mevcut değil ise kapasite hesapları fizibilite değerlerine göre veya tahmini üretim programına göre ve genel kapasite raporları tesbit kriterleri dahilinde yapılır.
5.11 Ön kapasite raporları düzenlenirken binanın, elektrik ve su bağlantılarının durumu, yerli makinaların montajına başlanması ve ithal makinalarla ilgili akreditif açılması durumlarıyla ilgili yukarıda maddelerde geçen açıklamalar dikkate alınarak, kapasite raporunun “Kapasite Hesabı” tablosunda hesaplardan önce bu açıklamaların mutlaka yazılması şarttır.
6. Geçici Kapasite
Raporları :
6.1 Ön Kapasite Raporu düzenlenmiş, ancak montajını bu süre içerisinde tamamlayamayan veya geçerli nedeni olan tesislere , tesisin son durumuna göre bir yıl süreli olmak üzere ve kapasite raporunda yıllık tüketim kapasitesi (Tablo IV ) bölümünün alt kısmına gerekçesi yazılmak koşuluyla geçici kapasite raporu düzenlenebilir.
6.2 Geçici kapasite raporları, kriteri hazırlık safhasında olanlar ile, işletmede üretimin aksamasına neden olacak makul bir sebebe dayanması halinde ve ilgili Odanın bu durumu bildirerek Birlikten talep etmesi halinde geçici olarak onaylanabilir. Ancak bu gibi hallerde kapasite raporunun ne kadar süre ile geçerli olduğu Birlikçe Tablo IV’ de belirtilir.
6.3 Bu süre belirtilmeyip sadece “geçici olarak onaylanmıştır“ ibaresini taşıyan kapasite raporları sadece bir yıl süre ile geçerlidir.
6.4 Bu sürelerin bitiminden önce kapasite raporlarının, raporu tanzim eden oda tarafından kati kapasite raporu haline dönüştürülmesi için yenilenmesi gerekir.
7. Serbest Bölgelerdeki Firmalara Kapasite Raporu Düzenlenmesi ( B.Y.K. Kararı : 2005/1130)
7.1 Serbest Bölgelerdeki yabancı firmalara, ilgili Sanayi Odaları tarafından üyelik şartı aranmaksızın, Dış Ticaret Müsteşarlık tarafından verilen faaliyet ruhsatı esas alınmak suretiyle kapasite raporu verilebilir.
V. KAPASİTE KRİTERLERİNİ UYGULAMA ESAS VE YÖNTEMLERİ :
Kapasite tesbiti yapılırken tesisin günde 8 saat, yılda 300 gün çalıştığı kabul edilir. Üretim kapasitesi ile ham ve yardımcı madde ihtiyaçları bu esasa göre hesaplanır.
Teknolojik sebeplerden ötürü kesintisiz çalışma zorunluluğu bulunan tesislerde, bu husus belirtilerek, günde 24 saat üzerinden kapasite tesbiti yapılır. (Örneğin; seramik fabrikaları, çimento fabrikaları, ark ocakları, cam fabrikaları, petrol rafinerileri, tuğla kiremit fabrikaları ile sentetik iplik ve sentetik elyaf fabrikalarında olduğu gibi.)
300 günün üzerinde çalışma zorunluğu olan bir kısım tesislerde (seramik, cam, çimento vb. gibi) bu zorunluluk belirtilerek kapasite tesbiti yapılabilir. Ancak bu tesislerin, tamir ve bakım için zorunlu duraklamaları da göz önüne alınmalıdır.
KAPASİTE TESBİT YÖNTEMLERİ:
1. Kapasite raporlarının tanziminde Kapasite Esasları Kitabında belirtilen esaslar ile Birlikçe yapılacak duyurularda belirtilen prensip, tarif , yöntem ve kriterlere uyulması şarttır.
2. Bu kitapta, kapasite tesbiti için kriter mevcut ise, bu kriterler dikkate alınarak üretim ham ve yardımcı madde kapasiteleri hesaplanır.
3.Tesbit edilmiş bir kriter mevcut değilse;
Üretimin çeşitli safhalarında ( bu safhalar genellikle hammadde hazırlama, şekillendirme, imalat, ambalajlama safhalarıdır) kronometre yöntemiyle darboğaz araştırması yapılarak kapasite tesbit edilir. Darboğaz araştırması yapılırken kapalı ve açık sahanın yükleme, boşaltma, hammadde ve mamul madde depolama işlemlerine elverişli olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.
İmalat belirli bir formüle göre cereyan ediyor ise, bu formül yardımıyla reaksiyon süresi nazarı dikkate alınarak kapasite hesabı yapılabilir.
Yukarıda belirtilen durumlara uymayan hallerde son yılın (şayet varsa son üç yılın) fiili üretim ve sarfiyatı esas alınır ve eksperin uygun bulduğu bir gelişme payı ilavesiyle bir tesbit yapılabilir. (Maden çıkartılması, tiner, neft gibi imalatlar, kağıt vb. kesim işlemleri) Ancak bu gelişme payı hiçbir zaman % 25’i geçmemelidir.
4. Fason iş yaptıran firmalara kapasite raporu düzenlenemez.
5. Aynı çatı altında birden fazla firmaya ait işyeri mevcut ise ve her biri için ayrı ayrı kapasite raporu düzenlenmesi talep edildiğinde, makina ve tesisatın bina içinde birden fazla işyeri olduğu görüntüsünü vermesi, muhasebe ve işci kayıtlarının farklı olmasına dikkat edilmesi gerekir.
6. Aynı firmanın farklı yerlerde işyerleri bulunduğu takdirde her biri için ayrı ayrı kapasite raporu düzenlenebilir. Ancak aynı üretimi tamamlayan farklı işyerleri varsa tek raporda birleştirilmesi gerekir.
7. Komple sınai tesislerin bir bölümünün kiraya verilmesi halinde, kiralayan firmalara veya taşeron firmalara kapasite raporu düzenlenemez. (Örnek : komple yağ tesisleri, un ve yem fabrikaları, çimento fabrikaları, vb.)
Seri İmalat Tanımı :
Seri halde yapılan üretim için tezgah ve yardımcı makinalar ile yeterli sayıda çalışan işçilerden oluşan bant sistemi veya planlanan üretime göre dizilmiş tezgah grubunun olması şartı ile, kapasite hesabı eksper tesbitleri de göz önüne alınarak seri üretim olarak hesaplanır.
Teknolojik Zorunluluk
:
İmalat durdurulduğu zaman, makina ve tesisatta büyük hasar meydana gelir ve işletmede büyük hammadde ve enerji kayıplarına neden olunursa, o işletmede teknolojik zorunluluk vardır. Bu nedenle imalat günde üç vardiya devam eder.
VI. KAPASİTE RAPORUNDA YER ALAN TERİMLERİN TANIMI VE ODALARCA DOLDURULMASI ESASLARI :
1. Odası : Kapasite raporunu tanzime yetkili Odanın ismi,
2. Sanayi Sicil No : Varsa Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca verilen Sanayi Sicil Numarası,
3. Ticaret Sicil No : Ticaret Sicil Memurluklarınca verilen numara,
4. Oda Sicil No : Odaların kendi bünyelerinde üyelerine verdikleri numara,
5. Ön kapasite raporları için büyük harflerle “ÖN” kelimesi kapasite raporu ibaresinin üst ortasına ve her sayfasına yazılır.
6. Rapor Tarihi : Kapasite raporunun tanzimi tarihi, Oda tarafından verilecek ,
7. Rapor No : Odanın kendi bünyesinde kapasite raporlarına verdiği sıra numarası,
8. Firma Ünvanı : Ticaret sicilinde tescil ve ilan edilen ünvan,
9. İş Yeri ve Büro Adresi: Firmanın işyeri ile büro olarak kullandığı yerin açık adresi (il, ilçe, mahalle, cadde, sokak, bina ve daire no’su veya ada ve parsel no’su vb.)
10. Telefon ve faks numaraları :Alan koduyla birlikte işyeri ve büro telefon ve telefaks numaraları yazılacak. Ayrıca e-mail ve internet adresi de yazılabilir.
11. Üretim Konusu : Firmanın ürettiği başlıca mamullerdir. (Tablo II’deki üretimleri kapsayan mamullerin genel adı),
12. İşyeri Durumu : Tesisin üzerine kurulduğu arazi sahası, kullanılan kapalı saha (katlar dahil) (M2) inşaatın tipi (çelik kontrüksiyon, betonarme, karkas v.b)ve mal sahibi veya kiracı olduğu,
13. Sermaye Kıymetler Durumu: Arazi ve bina ile makina ve tesisat değerleri, diğer sabit kıymetler ve döner sermaye, firmaların ilgili belge ve kayıtlarına göre beyan edecekleri değerler dikkate alınarak doldurulur.
Kiralık olan arazi ve bina ile makina ve tesisat değerleri yazılmayacaktır.
Tescilli sermaye firmanın Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilen sermayesidir.
Şahıs firmalarında tescilli sermaye beyan esası üzerinden alınır.
14. Personel Durumu :Firmanın Sosyal Sigortalar Kurumu’na verdiği prim bordrolarında yer alan mühendis, teknisyen, usta, işçi ve idari personelin ortalama sayısı, yeni kurulan tesislerde ekspertiz tarihindeki sigortalı personel sayısı, ön kapasite raporlarında ise, varsa fizibilite raporundaki işçi sayısı, yoksa eksper heyetince uygun görülecek sayı yazılır.
Çıraklık mukavelesi ile çırak çalıştıran iş yerlerindeki mukaveleli çırak adedi işçi sütununun altına ilave edilir. Bu çıraklar kapasiteye tesir eden hesaplamalarda dikkate alınmaz.
15. Yabancı Sermaye : Kapasite ile ilgili tesiste yabancı sermaye varsa ülkesi ve sermaye oranı belirtilir.
16. Gayri Maddi Hak : Gayri maddi haklardan herhangi birini kullanıyorsa o kutu işaretlenir ve sağ tarafa ülkesi yazılır.
17. Kalite Kontrol Cihazı, Labaratuvarı ve Arıtma Tesisi : Varsa kare işaretlenir.
18. Makina ve Tesisat (Tablo I): Tesiste mevcut makina ve teçhizatın ismi, teknik özellikleri ve kapasite hesaplanmasında esas alınan tüm bilgiler her makina ve teçhizat için ayrı ayrı belirtilecektir.
Şayet makina ve teçhizat bu sahifeye sığmazsa ek sahife kullanılabilir.
Kapasite Esasları kitabında puanlamayı gerektiren makina ve cihazlar için puanlar yazılır. Yerli veya ithal makinalar durumuna göre işaretlenir. Motor gücü, beygir gücü cinsinden (HP) yazılır. Motor gücünün dışında elektrik enerjisi ile çalışan bir cihaz mevcut ise (rezistans kaynak trafoları gibi) bunları da çektiği elektrik enerjisi KW cinsinden yazılır. Puanlar, motor güçleri ve çekilen enerji miktarları eksperler tarafından toplanarak toplam hanesine yazılacaktır.
Diğer taraftan tesiste mevcut kontrol labaratuvarı cihaz ve aletleri belirtilir.
Tesiste kiralanmış makina ve tesisat varsa Tablo I’in altına “Kiralanmış Makina ve Tesisat başlığı ilave edelir ve kiralama süresi sonu ve kiraya veren firmanın T.Sicil No’su ve ünvanı da açıklanır.
Kiraya veren firmanın geçerli kapasite raporu varsa ve kalan makina-tesisat ile üretime devam edebiliyorsa, kiraya verilen makina tesisat Tablo I’ den çıkarılarak yeni kapasite raporu düzenlenir. Veya kapasite raporunda kiraya verilen makina ve tesisatın üretimi ile ilgili bölümü içeren iptal yazısı gönderilir. Kapasite raporundaki diğer kısımlar geçerliliğini korur. Firmanın makina ve tesisatının tamamı kiraya verilmiş veya eldeki makina tesisat ile üretime devam edemeyecek durumda ise Oda kapasite raporunun iptali ile ilgili (Ek: 3) yazısını Birliğe gönderir.
19. Kapasite hesaplama tablosu (Tablo III): Firmaya ait kapasite raporunun hangi maksatla düzenlendiği; ön kapasite, ilk kapasite (oda ve ünvan değişikliği), yenileme (süre dolumu), Tevsi durumlarında kutular işaretlenir. Bu tabloda kapasite hesapları, kapasite esasları kitabında belirtilen yöntem ve kriterlere göre yapılmalıdır.
20. Üretilen Mallar (Tablo II) : Bu tabloya; üretilen malın ismi, özelliği miktarı ve birimleri Tablo III’deki hesaplamalar göz önünde tutularak genel tanımlardan kaçmak suretiyle ayrı ayrı yazılmalıdır.
21. Yıllık Tüketim Kapasitesi (Tablo IV) : Kapasite hesap tablosunda ve neticeleri gösterilmiş olan ana ve yardımcı tüketim maddeleri ile ambalaj maddelerinin cinsleri birimleri ve miktarları ayrı ayrı (rakamla ve yazıyla) yazılır. Ana ve yardımcı madde isimlerinin yazılmasında o maddelerin teknik isimlerinin yazılmasına dikkat edilmeli, marka ticari ve özel isimlerden kaçınmalıdır.
22. Eksper heyeti tarafından düzenlenen kapasite raporları Oda yetkililerince tetkik edilip, kaç sahifeden ibaret olduğu ve varsa o firmaya ait eski kapasite raporunun Birlikçe verilmiş onay tarihi ve no’su da yazılmak suretiyle “eski kapasite raporunu hükümsüz kılar” kısmı doldurulur. Oda onay hanesi, Oda mührü veya kaşesi ile mühürlenip imzalanır. İmza atanların mutlaka isim ve ünvanları yazılmalıdır.
23. Matbu kapasite raporlarına sahife ilavesi yapıldığı takdirde, her ilave sahifenin baş kısmına Odası ve firma ünvanı açık olarak yazılmalı ve bu ek sahifeler Oda mühürü veya kaşesi ile mühürlenmelidir.
24. Tanzim edilmiş olan bu kapasite raporlarına örneği ilişik sevk yazısı ile Oda tarafından Birliğe gönderilir. Birliğe gönderilecek kapasite raporlarında her firma için ayrı ayrı sevk yazısı düzenlenecektir. (EK. 1)
25. Kapasite raporları ile ilgili olarak Birliğimize yapılacak müracaatlarda Birliğin onay tarih ve numarası mutlaka belirtilecektir.
26. Kapasite raporları bilgisayarda veya daktiloda okunaklı bir şekilde doldurulması, eksperlerce raporlarda yapılan düzeltmelerin parafe edilerek mühürlenmesi gerekir.
27. Kapasite raporlarının onaylanması aşamasında Oda onayı aranacaktır. Fotokopilerin onayında ise Birlikçe onaylanmış nüshalardan çekilen fotokopiler “Aslının Aynı” kaşesi basılarak onaylanacaktır.
Kurumsal danışmanlık mevzuat yorumlama iş ve işlemlerinizin takibinde 20 yıldır yanınızda
Genel Koordinatör Turgay Turan
